fbpx

Zapisz się! » do newslettera i odbierz Biznesplan dla self-publisherów!

Biały kruk – co to jest?

  z dnia: 5 listopada 2021

W naszym języku funkcjonuje charakterystyczne określenie „biały kruk“. Odnosi się do unikalnych egzemplarzy książek, które uchodzą za niezwykle rzadkie i wyjątkowe. Nie każdy wie, czym dokładnie jest „biały kruk“ i skąd pochodzi. Jeśli chcesz zgłębić tę kwestię, zapraszamy do lektury poniższego artykułu.

W artykule „Biały kruk – co to jest?” przeczytasz o:

  1. Co to jest biały kruk?
  2. Wyjaśnienie pochodzenia określenia biały kruk
  3. Słynne białe kruki

Co to jest biały kruk?

Biały kruk to określenie na coś bardzo rzadkiego i unikatowego. W świecie literatury używa się go w odniesieniu do wyjątkowych egzemplarzy i wydań, które są trudno dostępne lub na całym świecie jest ich tylko kilka sztuk. Warto dodać, że określenie to nie bywa nadużywane i pojawia się tylko w szczególnych przypadkach, gdy dany egzemplarz książki jest naprawdę niewyobrażalnie rzadki, stary lub np. wiąże się z wyjątkowymi wydarzeniami.

Obiektem polowań bibliografów są przede wszystkim wydania sprzed XIX wieku, ponieważ wówczas oprawy książek były o wiele bardziej bogate i piękne. Wyróżniały się niezwykłym wykonaniem graficznym i ręcznie wykonanymi zdobieniami. Wartość wydania rośnie również wtedy, gdy np. zdobi ją specjalna dedykacja, podpis czy notatki autorstwa znanego naukowca lub innej osobistości.

Dlaczego miano białego kruka zarezerwowane jest tylko dla nielicznych wydań? Aby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba sięgnąć do genezy tego określenia.


Wyjaśnienie pochodzenia określenia biały kruk

Twierdzi się, że określenie biały kruk pochodzi z pism starożytnego poety i satyryka – Juwenalisa. Wiele jednak wskazuje na to, że znano je już dużo wcześniej i początkowo używano go w stosunku do wyjątkowych ludzi. Juwenalis zastosował je w odniesieniu do rzeczy unikatowych, ponieważ same białe kruki to prawdziwa rzadkość nad rzadkościami.

Kruk z uwagi na swoje umaszczenie jest uosobieniem czerni i symbolem złej wróżby. Biały kruk jest zatem czymś w rodzaju symbolicznej sprzeczności, a wręcz niemożliwości. W przyrodzie rzeczywiście występują ptaki-albinosy, które są niespotykaną rzadkością.

Do dziś nie wiadomo, kiedy dokładnie określenie biały kruk zaczęło funkcjonować w języku polskim. Możliwe, że stało się to dzięki takim pasjonatom, jak np. hrabia Adam Tytus Działyński. Kolekcjonował on zabytkowe rękopisy, książki oraz grafiki. Jego zbiory do dzisiaj można oglądać w Bibliotece Kórnickiej.

Podobno kupował wyjątkowe egzemplarze nawet wtedy, gdy jego rodzinę dotknęły kłopoty finansowe. Pewnego dnia wrócił do domu z kolejnym starodrukiem i zawołał do swojej partnerki: „Ależ Celinko, to biały kruk!”. Żona niestety była twardo stąpającą po ziemi realistką i odpowiedziała, że wolałaby raczej białą gęś.


Słynne białe kruki

Jednym z niezwykle ciekawych przykładów białego kruka jest pierwodruk „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza, który został wydany w 1834 roku w Paryżu. Jego nakład nie był mały jak na tamte czasy: liczył około 3 tysiące egzemplarzy. W roku 2009 na znany portal aukcyjny trafił pierwodruk, który sprzedano za 99 tysięcy złotych. Później okazało się, że podobne egzemplarze można kupić o wiele taniej: nawet za kilka tysięcy złotych.

Inny przykład dotyczy trzytomowej publikacji „Polska – jej dzieje i kultura”. Pierwsze wydanie tego dzieła miało miejsce w latach międzywojennych. Wydanie określone mianem białego kruka to te z zieloną oprawą, które w roku 2008 sprzedano za 22 tysiące złotych. Pozostałe wydania są czerwone, a zielonych zostało wydrukowanych jedynie kilka sztuk.

Słynnym na cały świat białym krukiem jest znalezione w londyńskiej Wimbledon Library pierwsze wydanie książki „Harry Potter i kamień filozoficzny”. Podobnych egzemplarzy wydano jedynie 500, a wyróżnia je obecność błędów, np. brakujące „o” w słowie „philosopher’s”, oraz pełne imię autorki – Joanne Rowling i numery „10 9 8 7 6 5 4 3 2 1” znajdujące się w zapisie o prawach autorskich. Ten biały kruk wciąż jest własnością biblioteki, chociaż za jego sprzedaż można by osiągnąć naprawdę zawrotną sumę. Dotychczas najdroższym egzemplarzem ze wspomnianych 500 kopii był ten sprzedany za blisko 46 tysięcy funtów!


Podsumowanie

Kolekcjonowanie niezwykłych dzieł literatury i polowanie na białe kruki to wyjątkowa i bardzo niecodzienna pasja. Szukanie i kupowanie niezwykłych wydań jest również swego rodzaju inwestycją, ponieważ wartość poszczególnych egzemplarzy będzie z biegiem czasu tylko rosła. Stare i wyjątkowe książki można kupić nie tylko na internetowych aukcjach, ale również w antykwariatach.

Pasja ta wiąże się jednak z posiadaniem dużych pokładów cierpliwości oraz stałym rozwijaniu wiedzy. Na rynku nie brakuje bowiem oszustów, którzy wystawiają na sprzedaż falsyfikaty, czyli podrobione egzemplarze. Warto zatem dokładnie obejrzeć potencjalnego białego kruka i skonsultować jego oryginalność np. ze znajomym bibliografem lub innymi pasjonatami.

Nie ma jednak co do tego najmniejszych wątpliwości, że kolekcjonowanie białych kruków daje ogromną satysfakcję, a zebrana kolekcja bez wątpienia zrobi wrażenie na każdym fanie literatury!

IMKER
IMKER

Firma IMKER od 2015 roku wspiera twórców i producentów we wprowadzaniu własnych produktów na rynek. Wyróżnia się kompleksowością usług - oferując m.in. doradztwo, usługi fulfillment, support (obsługa klienta) oraz SalesCRM (oprogramowanie do sprzedaży). IMKER prowadzi Twórców przez całość procesów związanych ze sprzedażą w internecie, od uruchomienia sprzedaży, poprzez przedsprzedaż, magazynowanie, pakowanie i wysyłkę, aż do profesjonalnej obsługi klienta i zwrotów.