W tym artykule przeczytasz o:
Indeksy, erraty, glosariusze – materiały dodatkowe książki
Każda książka składa się z szeregu elementów: okładki, kart tytułowych, spisu treści, rozdziałów czy podrozdziałów. To jednak nie wszystko, ponieważ na każde dzieło składają się również materiały dodatkowe. Czym są i czemu służą? Na te pytania odpowiadamy w naszym dzisiejszym artykule.
- Czym są materiały dodatkowe?
- Jaką funkcję pełnią materiały dodatkowe?
- Czy stworzenie materiałów dodatkowych jest konieczne?
Czym są materiały dodatkowe?
Materiały dodatkowe to wszystkie elementy, które mają ułatwić czytelnikowi zrozumienie oraz przyswojenie danego dzieła. Zdarza się bowiem, że w książce występują różnego rodzaju pojęcia czy odwołania do historycznych wydarzeń, które warto (a niejednokrotnie jest to nawet koniecznie) szerzej objaśnić. Podobnie jest w przypadku ilustracji czy cytatów, które muszą mieć swój wykaz źródłowy. Tego typu skorowidze zaliczamy właśnie do materiałów dodatkowych. Co jeszcze znajduje się w tej grupie elementów składowych książki? M.in. indeksy, streszczenia, glosariusze czy errata. Dwa ostatnie pojęcia mogą nie być wam znane, dlatego pokrótce je wyjaśnimy. Warto dodać, że wszystkie te elementy umieszczone są na końcu danego dzieła.
Glosariusze to najprościej mówiąc słowniki, które objaśniają trudniejsze wyrazy użyte w treści dzieła. Zawierają również objaśnienia mało znanych związków frazeologicznych czy przestarzałych zwrotów, które w codziennej komunikacji są raczej wyłączone z użytku. Errata to natomiast spis oraz sprostowanie wszelkiego rodzaju błędów czy pomyłek, które zostały zauważone już w wydrukowanej książce. Zdarza się, że drobne niedociągnięcia czy niejasności są wychwytywane dopiero po czasie, gdy nie ma już możliwości wycofania nakładu wydawnictwa ze sprzedaży.
Co ciekawe, materiałem pomocniczym jest również spis treści, jednak z uwagi na funkcję, jaką pełni, powinien pojawić się na początku książki – zaraz po kartach tytułowych.
Jaką funkcję pełnią materiały dodatkowe?
Materiały dodatkowe odgrywają przede wszystkim rolę pomocniczą i nakierowującą. Dzięki nim czytelnik nie musi podczas lektury weryfikować istotnych faktów, sprawdzać znaczeń poszczególnych wyrażeń czy szukać informacji na temat danej postaci. Nie ma bowiem nic bardziej irytującego i zniechęcającego do dalszego czytania niż konieczność nieustannego odrywania się od lektury i upewniania się, czy czytany fragment na pewno jest przez nas dobrze rozumiany. Celem materiałów dodatkowych jest zatem zapewnienie odbiorcy wszystkiego, czego potrzebuje on do prawidłowego odbioru danego dzieła. Z punktu widzenia samego autora elementy te gwarantują pewność, że treść książki zostanie dobrze zinterpretowana, a żaden z autorów ilustracji czy cytowanych dzieł nie poczuje się pokrzywdzony. Dołączenie materiałów dodatkowych czyni również publikację bardziej profesjonalną, dopracowaną i kompletną. Wielu autorów rezygnuje bowiem z ich opracowania, korzystając jednocześnie z przestarzałego języka czy umieszczając w treści odwołania do konkretnych wydarzeń historycznych i postaci. Brak ich wyjaśnienia może wywołać w odbiorcy poczucie dezorientacji i skutecznie zniechęcić go do dalszego czytania.
Oczywiście to nie wszystkie funkcje materiałów dodatkowych. Każdy z nich spełnia tak naprawdę inne zadanie: spis treści jest elementem organizacyjnym, errata koryguje ewentualne pomyłki, a streszczenia pomagają czytelnikowi odnaleźć w treści dzieła, gdy np. wróci do niego po pewnym czasie.
Czy stworzenie materiałów dodatkowych jest konieczne?
Nie wszystkie materiały dodatkowe muszą znaleźć się w książce, jednak część z nich jest bezwzględną podstawą. Mamy tu na myśli przede wszystkim spis treści oraz wszelkiego rodzaju wykazy ilustracji i źródeł. Jeśli ich nie zamieścisz, może okazać się, że pierwotni autorzy ilustracji lub cytowanych prac będą chcieli dochodzić swoich praw. Jeśli natomiast chodzi o pozostałe materiały dodatkowe takie jak glosariusze, indeksy czy streszczenia, to oczywiście możesz zrezygnować z nich bez większych konsekwencji, jednak w efekcie czytelnicy mogą mieć problem z prawidłowym zrozumieniem i odbiorem twojego dzieła. Jeśli zatem zależy ci, aby każdy odbiorca czuł się komfortowo czytają twoje autorskie wydawnictwo, oraz by wszystkie istotne szczegóły były dobrze zrozumiane, przygotuj materiały dodatkowe i umieść je na końcu swojej publikacji. Tego typu treści warto tworzyć już podczas tworzenia dzieła, a podczas finalizacji i końcowej redakcji jedynie prawidłowo je poukładać. Dzięki temu oszczędzisz mnóstwo czasu, a jednocześnie zyskasz pewność, że żaden detal czy zwrot nie został pominięty.
Warto dodać, że materiał do indeksów czy glosariuszy bardzo często powstaje również przy współpracy z redaktorami i korektorami. Takie osoby bazując na swoim doświadczeniu, są bowiem w stanie udzielić ci porady, które z wyrażeń lub pojęć może być dla odbiorców nie do końca zrozumiałe.
Materiały dodatkowe stanowią niezwykle ważną część całego dzieła. Jeśli zatem chcesz, aby twoja autorska książka była w pełni profesjonalna i w pełni zrozumiała dla odbiorców, przygotuj je z należytą starannością.
