<\/span><\/h2>\nMoja historia tworzenia w sieci\u00a0 zacz\u0119\u0142a si\u0119 wiele lat wcze\u015bniej ni\u017c moja popularyzacja nauki.\u00a0 Bardzo pomog\u0142o mi to,\u00a0\u017ce robi\u0142em to ju\u017c od ponad dziesi\u0119ciu lat, przede wszystkim jako osoba prowadz\u0105ca lub wspieraj\u0105ca osoby prowadz\u0105ce media spo\u0142eczno\u015bciowe w organizacjach pozarz\u0105dowych.\u00a0 Moja prywatna przygoda zacz\u0119\u0142a si\u0119 ca\u0142kiem przypadkiem w 2021 roku. Jak wiadomo w pandemii wszyscy nami\u0119tnie i w zbyt du\u017cej ilo\u015bci ogl\u0105dali\u015bmy Tik Toka. Zauwa\u017cy\u0142em wtedy, \u017ce zacz\u0119\u0142o si\u0119 tam pojawia\u0107 du\u017co zagranicznych tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy popularyzuj\u0105 nauk\u0119. Co ciekawe, by\u0142a to nowa fala os\u00f3b, kt\u00f3re wcze\u015bniej nie nagrywa\u0142y na YouTubie.\u00a0<\/span><\/p>\nBy\u0142em wtedy ju\u017c po doktoracie i pracowa\u0142em w instytucie badawczym. Kiedy\u015b siedz\u0105c w laboratorium przeczyta\u0142em pewien artyku\u0142 o tym, \u017ce jedna z cz\u0105stek elementarnych w Wielkim Zderzaczu Hadron\u00f3w nie zachowuje si\u0119 tak, jak powinna si\u0119 zachowywa\u0107. Temat absolutnie nieciekawy, bardzo geekowski. Spontanicznie stwierdzi\u0142em \u2013 nagram o tym film na Tik Toka. W jednej chwili wzi\u0105\u0142em telefon do r\u0119ki, nagra\u0142em filmik i oczywi\u015bcie od razu wrzuci\u0142em. Zdoby\u0142 on kilkana\u015bcie tysi\u0119cy wy\u015bwietle\u0144. Maj\u0105c pewn\u0105 wiedz\u0119 o mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, by\u0142em zaskoczony, \u017ce ju\u017c pierwsze wideo \u2013 i to na temat naukowy \u2013 wzbudzi\u0142o tak du\u017ce zainteresowanie. Ju\u017c nast\u0119pnego dnia nagra\u0142em film o pochodzeniu niebieskiego koloru oczu, kt\u00f3ry zdoby\u0142 kilkana\u015bcie tysi\u0119cy wy\u015bwietle\u0144. Kontynuowa\u0142em seri\u0119, codziennie publikuj\u0105c kolejne materia\u0142y \u2013 o oczach zielonych, br\u0105zowych i innych. Cho\u0107 wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 przypadkiem, szybko nabra\u0142o tempa, co utwierdzi\u0142o mnie w przekonaniu, \u017ce znalaz\u0142em si\u0119 we w\u0142a\u015bciwym miejscu. To zmotywowa\u0142o mnie do regularnego tworzenia.<\/span><\/p>\n
\n<\/span>TikTok to platforma kojarzona g\u0142\u00f3wnie z rozrywk\u0105, a nie z edukacj\u0105. Sk\u0105d pomys\u0142, \u017ce b\u0119dzie to dobre miejsce na naukowy content, \u017ce przyjmie si\u0119 on w\u015br\u00f3d u\u017cytkownik\u00f3w?<\/b><\/span><\/h2>\nSam nami\u0119tnie, od bardzo wielu lat, ogl\u0105dam popularyzator\u00f3w nauki na YouTubie. Nawet kiedy\u015b robi\u0142em projekt zwi\u0105zany z ekologi\u0105 dla kana\u0142u jednej z organizacji pozarz\u0105dowych. YouTube jest jednak miejscem, kt\u00f3re nie oferuje tak szybkiej gratyfikacji. Co wi\u0119cej tworzenie d\u0142ugich tre\u015bci by\u0142o i wci\u0105\u017c jest dla mnie trudne. Zauwa\u017cy\u0142em te\u017c nisz\u0119 na Tik Toku \u2013 w USA i angloj\u0119zycznej cz\u0119\u015bci platformy coraz wi\u0119cej by\u0142o tw\u00f3rc\u00f3w popularyzuj\u0105cych nauk\u0119, kt\u00f3rych Polsce brakowa\u0142o. Znani polscy tw\u00f3rcy naukowi, kt\u00f3rzy byli na YouTubie nie wchodzili jeszcze wtedy na Tik Toka.\u00a0<\/span><\/p>\nJe\u015bli chodzi o to, dlaczego uzna\u0142em Tik Toka za dobre miejsce do popularyzacji nauki \u2013 wed\u0142ug mnie nie zale\u017cy to tak bardzo od samego medium. Niezale\u017cnie od platformy, najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105 ciesz\u0105 si\u0119 podobne tre\u015bci: rozrywka, tutoriale, ksi\u0105\u017cki itp. Nauka r\u00f3wnie\u017c ma tam swoje miejsce i mo\u017cna j\u0105 znale\u017a\u0107 w ka\u017cdym medium spo\u0142eczno\u015bciowym.<\/span><\/p>\n
\n<\/span>Nauka bywa postrzegana jako skomplikowana i \u201eszkolna\u201d, a Twoje filmy pokazuj\u0105, \u017ce mo\u017cna j\u0105 przedstawi\u0107 jak chwytliw\u0105 histori\u0119. Czy masz swoje sposoby na to, \u017ceby nawet najbardziej skomplikowane zagadnienia przekaza\u0107 w prosty i ciekawy spos\u00f3b?<\/b><\/span><\/h2>\nPr\u00f3buj\u0119 w ka\u017cdym temacie i w ka\u017cdej historii naukowej znale\u017a\u0107 jedn\u0105 ciekaw\u0105 lub nieoczywist\u0105 rzecz. Nie mam na my\u015bli clickbaitu, a raczej znalezienie czego\u015b ma\u0142ego, co mo\u017ce nie jest najwa\u017cniejsze, ale najlepiej przyci\u0105ga uwag\u0119 odbiorcy. Gdy nagrywa\u0142em o dinozaurach cz\u0119sto zaczyna\u0142em od tego, \u017ce w Polsce pod Kielcami wysz\u0142y na l\u0105d pierwsze czworono\u017cne zwierz\u0119ta. Wspomina\u0142em te\u017c o tym, \u017ce dinozaury przedstawione w Jurassic Park s\u0105 ma\u0142o zwi\u0105zane z tym, jak naprawd\u0119 wygl\u0105da\u0142y dinozaury. Wychodz\u0105c od takiej bardzo dok\u0142adnej rzeczy \u0142atwiej jest zaciekawi\u0107 odbiorc\u0119, \u017ceby potem wyj\u015b\u0107 do szerszej opowie\u015bci, np. o historii odkry\u0107 paleontologicznych. Podobne podej\u015bcie zastosowa\u0142em niedawno w temacie przesuni\u0119cia p\u00f3\u0142nocnego bieguna magnetycznego \u2013 zjawiska, kt\u00f3re samo w sobie mo\u017ce nie wydawa\u0107 si\u0119 porywaj\u0105ce. Zacz\u0105\u0142em od tego, \u017ce przez te zmiany konieczna b\u0119dzie aktualizacja GPS-\u00f3w w naszych telefonach. Odnios\u0142em si\u0119 do czego\u015b, czego do\u015bwiadczamy codziennie, co nas bezpo\u015brednio dotyczy.<\/span><\/p>\n
\n<\/span>Nauka w szkole nie wystarcza?<\/b><\/span><\/h2>\nWr\u0119cz przeciwnie, my\u015bl\u0119, \u017ce \u017ceruj\u0119 bardzo na tym, \u017ce polska szko\u0142a jest fatalna w przekazywaniu wiedzy w ciekawy spos\u00f3b. Mam wra\u017cenie, \u017ce na pocz\u0105tkowych etapach edukacji do ka\u017cdego przedmiotu przyk\u0142ada si\u0119 tak\u0105 wag\u0119, jakby ucze\u0144 mia\u0142 zrobi\u0107 z niego doktorat.\u00a0 Zamiast wzbudza\u0107 ciekawo\u015b\u0107 uczni\u00f3w polska szko\u0142a kieruje si\u0119 zasad\u0105 \u201czda\u0107-zaku\u0107-zapomnie\u0107\u201d. Przekazuje nam si\u0119 wiedz\u0119 na za du\u017cym poziomie szczeg\u00f3\u0142owo\u015bci. Na biologii chocia\u017cby uczymy si\u0119 cyklu rozwojowego \u015blimaka, kt\u00f3ry jest absolutnie niepotrzebny nikomu, kto nie b\u0119dzie robi\u0142 doktoratu z biologii, a nawet \u2013 doktoratu ze \u015blimak\u00f3w. Przez to w Polsce istnieje ogromna nisza na anga\u017cuj\u0105ce i przyst\u0119pne opowiadanie o nauce. Po swoich mediach spo\u0142eczno\u015bciowych widz\u0119, \u017ce ludzie uwielbiaj\u0105 o niej s\u0142ucha\u0107, je\u015bli jest to ciekawie opowiedziane.<\/span><\/p>\n
\n<\/span>Jakie tematy przyci\u0105gaj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 odbiorc\u00f3w? Czy s\u0105 jakie\u015b konkretne zagadnienia, kt\u00f3re szczeg\u00f3lnie rozpalaj\u0105 ciekawo\u015b\u0107 ludzi?<\/b><\/span><\/h2>\nNiemal ka\u017cdego interesuje kosmos i dinozaury. Bardzo rozpala ciekawo\u015b\u0107 w ludziach tak\u017ce ludzkie cia\u0142o oraz rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 blisko nas. Nagra\u0142em ju\u017c kilkadziesi\u0105t materia\u0142\u00f3w o ludzkim ciele. Czasem podejmuj\u0119 r\u00f3wnie\u017c temat edukacji seksualnej przez to, \u017ce w szkole jest to zupe\u0142nie pomijane. M\u00f3j najpopularniejszy film na Tik Toku \u2013 zebra\u0142 ju\u017c ponad 5 milion\u00f3w wy\u015bwietle\u0144 \u2013 to materia\u0142 o tym, dlaczego kobiety maj\u0105 wybielone miejsca na bieli\u017anie. T\u0142umacz\u0119 w nim, \u017ce przez kwa\u015bne \u015brodowisko pochwy, powstaj\u0105ce w nim bakterie i zwi\u0105zki chemiczne reaguj\u0105 z barwnikiem w materiale, kt\u00f3ry si\u0119 odbarwia. Pod tym Tik Tokiem pojawi\u0142y si\u0119 tysi\u0105ce przera\u017caj\u0105cych komentarzy. Wiele os\u00f3b pisa\u0142o, \u017ce cieszy si\u0119, \u017ce poruszy\u0142em ten temat, bo wcze\u015bniej s\u0142ysza\u0142y od rodzic\u00f3w, partner\u00f3w czy bliskich, \u017ce to oznaka choroby lub braku higieny. Wida\u0107, jak wiele kwestii dotycz\u0105cych ludzkiego cia\u0142a pozostaje w sferze tabu \u2013 szko\u0142a ani otoczenie nas tego nie ucz\u0105. Nic dziwnego wi\u0119c, \u017ce tak wiele os\u00f3b ogl\u0105da takie tre\u015bci.<\/span><\/p>\nPodobna sytuacja dotyczy\u0142a kanalika \u0142zowego \u2013 ma\u0142ej kropeczki w wewn\u0119trznym k\u0105ciku oka, kt\u00f3ra odprowadza nadmiar p\u0142yn\u00f3w nawil\u017caj\u0105cych oko. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi dostrzega j\u0105 dopiero wtedy, gdy uwa\u017cnie przyjrzy si\u0119 swojej twarzy. Wiele os\u00f3b by\u0142o przekonanych, \u017ce to zwyk\u0142a niedoskona\u0142o\u015b\u0107 sk\u00f3ry i pr\u00f3bowa\u0142o j\u0105 usun\u0105\u0107, inni martwili si\u0119, \u017ce to objaw choroby.\u00a0 To pokazuje, jak wiele podstawowych informacji o ludzkim ciele nam umyka.<\/span><\/p>\nDrugim typem tre\u015bci, kt\u00f3re ciekawi\u0105 znaczn\u0105 ilo\u015b\u0107 os\u00f3b s\u0105 teorie spiskowe, czym zreszt\u0105 by\u0142em zaskoczony, bo pocz\u0105tkowo nie by\u0142a to moja ulubiona rzecz. Nagrywaj\u0105c filmy, przypadkiem trafia\u0142em na r\u00f3\u017cne teorie \u2013 tak by\u0142o cho\u0107by z materia\u0142em o wraku Titanica, konkretnie o tym, dlaczego nie znajduje si\u0119 tam ludzkich ko\u015bci. Sam w sobie temat nie jest bardzo ciekawy, ale jako chemik uzna\u0142em to za ciekawostk\u0119. Wyt\u0142umaczenie\u00a0 jest takie, \u017ce na tak du\u017cej g\u0142\u0119boko\u015bci st\u0119\u017cenie w\u0119glanu wapnia jest tak ma\u0142e, \u017ce ko\u015bci si\u0119 rozpuszczaj\u0105, podczas gdy na p\u0142ytszych wodach tak si\u0119 nie dzieje. Ten materia\u0142 ma obecnie dwa miliony wy\u015bwietle\u0144 z zupe\u0142nie innego powodu. Dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce wok\u00f3\u0142 zatoni\u0119cia Titanica powsta\u0142a jaka\u015b ogromna teoria spiskowa, \u017ce nie on zaton\u0105\u0142, a jego bli\u017aniaczy statek Olimpic. W\u0142a\u015bciciele mieli \u201cpodmieni\u0107\u201d statki, \u017ceby wy\u0142udzi\u0107 pieni\u0105dze z ubezpieczenia. Kr\u0105\u017c\u0105 r\u00f3wnie\u017c teorie, wed\u0142ug kt\u00f3rych ptaki wcale nie s\u0105 prawdziwe. To rzekomo mechaniczne roboty wys\u0142ane przez rz\u0105d do szpiegowania ludzi. Z tego powodu siadaj\u0105 na liniach energetycznych \u2013 w ten spos\u00f3b si\u0119 \u0142aduj\u0105.<\/span><\/p>\nTo w\u0142a\u015bnie dlatego stworzy\u0142em ca\u0142\u0105 seri\u0119 o teoriach spiskowych \u2013 ludzie s\u0105 nimi niesamowicie zafascynowani. Nawet dzi\u015b nagrywa\u0142em wypowied\u017a dla radia na temat raportu Eurobarometru, kt\u00f3ry bada\u0142, w jakie dezinformacyjne narracje wierz\u0105 Polacy. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce 51% jest przekonanych, \u017ce wirusy s\u0105 celowo produkowane w laboratoriach, aby kontrolowa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo, a a\u017c 64% twierdzi, \u017ce nauka nie ma dla nich znaczenia w codziennym \u017cyciu. Zaskakuj\u0105co wysoki jest te\u017c odsetek p\u0142askoziemc\u00f3w.<\/span><\/p>\n
\n<\/span>Kt\u00f3re tematy wzbudzaj\u0105 najwi\u0119ksze kontrowersje albo zaskoczenie? Czy spotka\u0142e\u015b si\u0119 kiedy\u015b z du\u017c\u0105 fal\u0105 krytyki po publikacji jakiego\u015b materia\u0142u?<\/b><\/span><\/h2>\nNa ogromny hejt zawsze nara\u017cam si\u0119 wtedy, kiedy nagrywam o szczepionkach, medycynie, czy lekach. Nagra\u0142em kiedy\u015b materia\u0142 o tym, \u017ce Gripex i inne popularne napary, kt\u00f3re pijemy przy pierwszych objawach grypy, wcale jej nie lecz\u0105 \u2013 zawieraj\u0105 jedynie substancje przeciwb\u00f3lowe i przeciwgor\u0105czkowe. Wiele os\u00f3b b\u0142\u0119dnie zak\u0142ada, \u017ce dzia\u0142aj\u0105 jak antybiotyk na bakterie, czyli \u017ce s\u0105 \u201elekiem na gryp\u0119\u201d. Tymczasem to tylko \u015brodki \u0142agodz\u0105ce objawy, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce czujemy si\u0119 lepiej, ale nie przyspieszaj\u0105 wyzdrowienia. Ten temat wzbudzi\u0142 ogromne kontrowersje \u2013 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dla wielu os\u00f3b to zupe\u0142nie nowe odkrycie.<\/span><\/p>\nUnikam te\u017c temat\u00f3w zwi\u0105zanych z diet\u0105 \u2013 wegetarianizmem, weganizmem czy jedzeniem mi\u0119sa. Czasem si\u0119 do nich odnosz\u0119, ale wiem, jak bardzo s\u0105 kontrowersyjne. Nie mam si\u0142y na nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 dyskusje, dlatego rzadko o tym nagrywam, zw\u0142aszcza \u017ce nauka jednoznacznie pokazuje, \u017ce nadmiar mi\u0119sa jest szkodliwy. Nie poruszam tak\u017ce \u017cadnych temat\u00f3w dotycz\u0105cych \u017cywienia dzieci. Jest zbyt wiele r\u00f3\u017cnych opinii, a jednocze\u015bnie brakuje twardych, jednoznacznych danych naukowych w tym obszarze. \u017bywienie cz\u0142owieka fascynuje mnie w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi.\u00a0 Wiemy, \u017ce najlepiej je\u015b\u0107 du\u017co warzyw, mniej mi\u0119sa, wybiera\u0107 produkty pe\u0142noziarniste i jak najmniej przetworzone \u2013 ale precyzyjne zalecenia, jak np. ile gram\u00f3w mi\u0119sa czy fasoli dziennie powinni\u015bmy spo\u017cywa\u0107 to wci\u0105\u017c naukowo niepewny temat.<\/span><\/p>\n
\n<\/span>Jak oceniasz skal\u0119 problemu pseudonaukowych tre\u015bci w internecie? Czy widzisz jakie\u015b pozytywne zmiany w \u015bwiadomo\u015bci ludzi na przestrzeni lat?<\/b><\/span><\/h2>\nObawiam si\u0119, \u017ce idzie to w przeciwnym kierunku i sytuacja z pseudonauk\u0105 i pseudomedycyn\u0105 w internecie pogarsza si\u0119, g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce mo\u017cna na niej \u015bwietnie zarobi\u0107. Jeszcze kilka lat temu nie by\u0142o to tak powszechne, ale dzi\u015b jeste\u015bmy \u015bwiadkami jednej z najwi\u0119kszych afer zwi\u0105zanych z pseudomedycyn\u0105 w sieci.<\/span><\/p>\nSprawa Oskara D., kt\u00f3ry sprawia\u0142, \u017ce ludzie chorzy na raka nie podejmowali chemioterapii rezygnuj\u0105c z tradycyjnego leczenia na rzecz suplement\u00f3w z jego sklepu, pokazuje skal\u0119 problemu. Z doniesie\u0144 medialnych i prokuratury wynika, \u017ce by\u0142 to niezwykle dochodowy proceder \u2013 zarobi\u0142 na tym miliony, a jednocze\u015bnie nie ponosi\u0142 praktycznie \u017cadnej odpowiedzialno\u015bci. W internecie mo\u017cna powiedzie\u0107 niemal wszystko, a konsekwencje s\u0105 minimalne. Ogl\u0105da\u0142em kilka jego film\u00f3w i by\u0142em w szoku, jak absurdalne by\u0142y niekt\u00f3re tezy \u2013 o toksycznych megadawkach witamin, kt\u00f3re rzekomo mia\u0142y leczy\u0107 wszystko, czy o suplementacji jodu. Pada\u0142y te\u017c skrajnie niebezpieczne twierdzenia, jak to, \u017ce osoby z autyzmem morduj\u0105 swoich rodzic\u00f3w. To poziom dezinformacji, na kt\u00f3ry trudno nawet odpowiednio zareagowa\u0107.<\/span><\/p>\nPseudomedycyna rozprzestrzenia si\u0119 w zastraszaj\u0105cym tempie \u2013 widz\u0119 to tak\u017ce w komentarzach pod swoimi materia\u0142ami. Wcze\u015bniej by\u0142y to g\u0142\u00f3wnie teorie spiskowe, za kt\u00f3rych szerzeniem nie sta\u0142y \u017cadne konkretne interesy finansowe. Teraz sytuacja si\u0119 zmieni\u0142a. Rynek suplement\u00f3w w Polsce jest jednym z najszybciej rosn\u0105cych w Unii Europejskiej, a Polacy wydaj\u0105 na nie miliardy z\u0142otych. Przekonywanie ludzi, by zamiast do lekarza si\u0119gali po nieskuteczne, a czasem wr\u0119cz szkodliwe suplementy, sta\u0142o si\u0119 niezwykle op\u0142acalnym biznesem.<\/span><\/p>\nCo gorsza, nie ma realnych mechanizm\u00f3w, by to powstrzyma\u0107. Ministerstwo Zdrowia i inne instytucje pozostaj\u0105 bierne \u2013 mia\u0142em okazj\u0119 uczestniczy\u0107 w posiedzeniu komisji zdrowia na temat pseudomedycyny i przedstawicielka ministerstwa otwarcie przyzna\u0142a, \u017ce \u201enie zna si\u0119 na internecie\u201d, wi\u0119c nic nie mog\u0105 zrobi\u0107. Platformy spo\u0142eczno\u015bciowe tak\u017ce nie podejmuj\u0105 dzia\u0142a\u0144. W efekcie nikt tego nie kontroluje.<\/span><\/p>\n
\n<\/span>W jaki spos\u00f3b sobie radzisz z tym, aby przekonywa\u0107 odbiorc\u00f3w do przekazywanej przez Ciebie wiedzy rzetelnej?\u00a0<\/b><\/span><\/h2>\nPrzede wszystkim staram si\u0119 nie antagonizowa\u0107 os\u00f3b wierz\u0105cych w teorie spiskowe czy pseudomedycyn\u0119. Nie mam do nich pretensji ani negatywnych emocji zwi\u0105zanych z tym, \u017ce nie wierz\u0105 w naukowe wyja\u015bnienia dotycz\u0105ce COVID-19 czy nieskuteczno\u015bci suplement\u00f3w diety. Sk\u0105d mieliby to wiedzie\u0107, skoro nikt ich tego nie uczy? Staram si\u0119 ich nie wy\u015bmiewa\u0107, cho\u0107 w \u015brodowisku popularyzator\u00f3w nauki bywa to niestety cz\u0119st\u0105 reakcj\u0105.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\nBadania psychologiczne pokazuj\u0105, \u017ce zasypywanie ludzi danymi i naukowymi argumentami cz\u0119sto przynosi odwrotny skutek \u2013 zamiast przekonywa\u0107, utwierdza ich w dotychczasowych przekonaniach. Dlatego staram si\u0119 m\u00f3wi\u0107 jak najpro\u015bciej, zamiast odsy\u0142a\u0107 do setek artyku\u0142\u00f3w naukowych czy raport\u00f3w z komentarzem \u201eprzeczytajcie sobie\u201d. Wol\u0119 u\u017cywa\u0107 zrozumia\u0142ych przyk\u0142ad\u00f3w, kt\u00f3re u\u0142atwiaj\u0105 zrozumienie tematu, ni\u017c przyt\u0142acza\u0107 nadmiarem informacji.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\nMam te\u017c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce osoby mocno przekonane do pseudonauki raczej nie zmieni\u0105 zdania. Dlatego sw\u00f3j przekaz kieruj\u0119 przede wszystkim do tych, kt\u00f3rzy jeszcze nie wiedz\u0105, co jest prawd\u0105, a co nie \u2013 to najwi\u0119ksza, cho\u0107 mniej g\u0142o\u015bna grupa. Chc\u0119, \u017ceby w przestrzeni publicznej istnia\u0142a przeciwwaga dla tre\u015bci pseudonaukowych, aby ludzie mieli szans\u0119 us\u0142ysze\u0107 r\u00f3wnie\u017c rzetelne informacje.<\/span><\/p>\n
\n<\/span>Czy s\u0105 takie tematy, kt\u00f3re pomimo tego, \u017ce mia\u0142e\u015b ju\u017c okazj\u0119 poruszy\u0107, ci\u0105gle wracaj\u0105 ze wzgl\u0119du na mnogo\u015b\u0107 dezinformacji?<\/b><\/span><\/h2>\nNa pewno szczepionki to temat, kt\u00f3ry ci\u0105gle wraca. Fakt, \u017ce nie powoduj\u0105 autyzmu, ani nie zabijaj\u0105 ludzi, mo\u017cna by powtarza\u0107 codziennie, a i tak dezinformacja wci\u0105\u017c ma si\u0119 dobrze. \u00a0 Coraz cz\u0119\u015bciej poruszam tak\u017ce temat suplement\u00f3w diety, kt\u00f3re w rzeczywisto\u015bci s\u0105 po prostu produktami spo\u017cywczymi \u2013 mo\u017cna je wprowadzi\u0107 na rynek bez \u017cadnych bada\u0144, a ich reklama jest praktycznie nieograniczona. Podobnie jest z kryzysem klimatycznym. Powinny istnie\u0107 ca\u0142e kana\u0142y po\u015bwi\u0119cone tylko temu zagadnieniu, bo \u2013 zgodnie z najnowszym badaniem Eurobarometru \u2013 Polska jest krajem w UE z najwy\u017cszym odsetkiem os\u00f3b, kt\u00f3re nie wierz\u0105, \u017ce zmiany klimatu s\u0105 spowodowane przez cz\u0142owieka. To przera\u017caj\u0105ce, bo pokazuje, jak bardzo w tej kwestii odstajemy od reszty Europy.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\nNiekt\u00f3re z tych temat\u00f3w b\u0119d\u0105 powraca\u0107 prawdopodobnie a\u017c do ko\u0144ca \u015bwiata \u2013 dezinformacja na ich temat funkcjonuje w mediach od dziesi\u0119cioleci i nic nie wskazuje na to, by mia\u0142a znikn\u0105\u0107.<\/span><\/p>\n
\n<\/span>Czy razem z edukowaniem odbiorc\u00f3w pokazujesz im te\u017c, jak odr\u00f3\u017cnia\u0107 tre\u015bci rzetelne od nierzetelnych?<\/b><\/span><\/h2>\nKiedy\u015b porusza\u0142em ten temat, ale mam wra\u017cenie, \u017ce wymaga\u0142oby to bardziej kompleksowego podej\u015bcia \u2013 na przyk\u0142ad w formie kursu, kt\u00f3ry odbiorcy mogliby obejrze\u0107 w ca\u0142o\u015bci. Taki materia\u0142 m\u00f3g\u0142by obejmowa\u0107 m.in. sposoby oceny wiarygodno\u015bci \u017ar\u00f3de\u0142, rozpoznawanie manipulacji czy metody weryfikacji informacji.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\nW rzeczywisto\u015bci weryfikowania informacji nie uczy nas \u017caden etap edukacji. Sam nauczy\u0142em si\u0119 tego dopiero podczas pisania doktoratu, a poniewa\u017c niewiele os\u00f3b w Polsce ko\u0144czy studia doktoranckie, wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie ma sk\u0105d czerpa\u0107 tej wiedzy. Staram si\u0119 porusza\u0107 te kwestie, ale jeszcze nie w tak skoordynowany spos\u00f3b. By\u0107 mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci stworz\u0119 playlist\u0119 lub kurs po\u015bwi\u0119cony rozr\u00f3\u017cnianiu rzetelnych tre\u015bci od dezinformacji.<\/span><\/p>\n
\n<\/span>Napisa\u0142e\u015b ksi\u0105\u017ck\u0119 \u2013 co by\u0142o impulsem, \u017ceby to zrobi\u0107? Jak ma si\u0119 ona do Twoich \u2013 zwykle kr\u00f3tkich \u2013 tre\u015bci, kt\u00f3re przekazujesz w internecie?<\/b><\/span><\/h2>\nKsi\u0105\u017cka by\u0142a dla mnie pewnym eksperymentem \u2013 pierwsz\u0105 w Polsce pr\u00f3b\u0105 przeniesienia formatu Tik Toka do formy ksi\u0105\u017ckowej. Zawiera 111 Tik Tok\u00f3w, ka\u017cdy na inny temat, i jest napisana w taki spos\u00f3b, \u017ce mo\u017cna j\u0105 otworzy\u0107 na dowolnej stronie i przeczyta\u0107 jedn\u0105, ciekaw\u0105 histori\u0119. Historie nie s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane, co mia\u0142o na celu sprawdzenie, czy taki styl Tik Tokowy b\u0119dzie w og\u00f3le mo\u017cliwy do przeniesienia do ksi\u0105\u017cki. Ewidentnie si\u0119 uda\u0142o \u2013 otrzyma\u0142em mn\u00f3stwo pozytywnych komentarzy.\u00a0<\/span><\/p>\nNatomiast musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce sam proces pisania ksi\u0105\u017cki by\u0142 dla mnie wyzwaniem \u2013 nie lubi\u0119 pisa\u0107 d\u0142ugich tre\u015bci. Wole robi\u0107 research i tworzy\u0107 kr\u00f3tkie materia\u0142y, a pisanie setek stron by\u0142o dla mnie m\u0119cz\u0105ce. Ju\u017c przy pisaniu doktoratu mia\u0142em podobne odczucie \u2013 \u017ce to si\u0119 nigdy nie ko\u0144czy. Mimo to ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce ksi\u0105\u017cka powsta\u0142a. Nie wiem, czy b\u0119dzie kontynuacja, mo\u017ce b\u0119dzie, mam ju\u017c troch\u0119 pomys\u0142\u00f3w.<\/span><\/p>\nPo statystykach wida\u0107, \u017ce du\u017co mniej ludzi czyta ksi\u0105\u017cki. Ja osobi\u015bcie nie postrzegam ksi\u0105\u017cki jako formy lepszej od innych, jak na przyk\u0142ad wideo. Wol\u0119, \u017ceby milion os\u00f3b obejrza\u0142o moje Tik Toki ni\u017c kilkana\u015bcie tysi\u0119cy przeczyta\u0142o ksi\u0105\u017ck\u0119. Ksi\u0105\u017ck\u0119 przeczytaj\u0105 raczej ci, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 interesuj\u0105 si\u0119 tematem, a moim celem jest dotrze\u0107 do szerszej grupy i zach\u0119ci\u0107 ich, wzbudzi\u0107 ich zainteresowanie, \u017ceby p\u00f3\u017aniej sami zdecydowali, w jakim obszarze chc\u0105 zg\u0142\u0119bi\u0107 wiedz\u0119.<\/span><\/p>\n
\n<\/span>Czy zarabiasz na tw\u00f3rczo\u015bci internetowej? Je\u015bli tak, jak monetyzujesz swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 internetow\u0105? Co przynosi Ci najwi\u0119ksze zyski?<\/b><\/span><\/h2>\nTw\u00f3rczo\u015b\u0107 internetowa sta\u0142a si\u0119 moj\u0105 prac\u0105 na pe\u0142en etat oko\u0142o 4-5 miesi\u0119cy temu. Wcze\u015bniej by\u0142em naukowcem i pracowa\u0142em w instytucie badawczym, a nagrywa\u0142em po godzinach, czasem nawet w trakcie pracy \u2013 teraz ju\u017c mog\u0119 to przyzna\u0107. Produkcja codziennego filmu lub kilku film\u00f3w zajmuje naprawd\u0119 sporo czasu. Opr\u00f3cz tego zarz\u0105dzam wszystkimi swoimi kana\u0142ami \u2013 Instagramem, Tik Tokiem i Facebookiem. Niedawno stworzy\u0142em tak\u017ce newsletter naukowy, kt\u00f3ry ju\u017c subskrybuje kilka tysi\u0119cy os\u00f3b. Przez jaki\u015b czas prowadzi\u0142em te\u017c podcast, chocia\u017c wrzucam tam materia\u0142y rzadziej, ale mam nadziej\u0119, \u017ce z czasem b\u0119d\u0119 rozwija\u0107 t\u0119 form\u0119.<\/span><\/p>\nNa ten moment g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em mojego dochodu s\u0105 wsp\u00f3\u0142prace reklamowe. Dzi\u0119ki temu, \u017ce tworz\u0119 kontent naukowy, kt\u00f3ry \u0142atwo mo\u017cna dopasowa\u0107 do r\u00f3\u017cnych produkt\u00f3w, reklamodawcy i agencje ch\u0119tnie ze mn\u0105 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105. Do tego dochodzi fakt, \u017ce moje tre\u015bci s\u0105 neutralne, niekontrowersyjne, wi\u0119c nie ma ryzyka, \u017ce stan\u0105 si\u0119 problematyczne. Niedawno za\u0142o\u017cy\u0142em tak\u017ce Patronite’a, co daje mi dodatkow\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 monetyzacji mojej tw\u00f3rczo\u015bci.<\/span><\/p>\n
\n<\/span>Czy dostrzegasz jakie\u015b r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy czasem, gdy tworzy\u0142e\u015b \u201cpo godzinach\u201d a obecnie, gdy tworzysz pe\u0142noetatowo? Czy ci\u0119\u017cko by\u0142o Ci wtedy zarz\u0105dza\u0107 swoim czasem w por\u00f3wnaniu z tym, jak radzisz sobie teraz?<\/b><\/span><\/h2>\nG\u0142\u00f3wn\u0105 trudno\u015bci\u0105 przy tworzeniu „po godzinach” by\u0142o to, \u017ce nie mog\u0142em by\u0107 na tyle regularny w tworzeniu i publikowaniu tre\u015bci, jakbym chcia\u0142. Cz\u0119sto musia\u0142em i\u015b\u0107 na kompromis, gdy czas by\u0142 zbyt ograniczony, aby dog\u0142\u0119bnie zbada\u0107 temat i stworzy\u0107 np. minutowy \u2013 zamiast pi\u0119ciominutowego \u2013 filmik o czym\u015b, co mnie naprawd\u0119 interesowa\u0142o. To ogranicza\u0142o mnie w rozwijaniu projekt\u00f3w, kt\u00f3re teraz sprawiaj\u0105 mi ogromn\u0105 rado\u015b\u0107 \u2013 np. newsletter, kt\u00f3ry w ko\u0144cu mam czas tworzy\u0107. Zacz\u0105\u0142em te\u017c wi\u0119cej anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w tworzenie quiz\u00f3w naukowych, kt\u00f3re zawieraj\u0105 rozszerzone komentarze, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mo\u017cna si\u0119 czego\u015b dowiedzie\u0107. Teraz, gdy to moja pe\u0142noetatowa praca, mog\u0119 robi\u0107 wi\u0119cej bardziej r\u00f3\u017cnorodnych rzeczy. Dzi\u0119ki temu \u0142atwiej jest mi tak\u017ce zachowa\u0107 work-life balance. Wcze\u015bniej tworzenie tre\u015bci poch\u0142ania\u0142o wi\u0119kszo\u015b\u0107 mojego wolnego czasu, przez co mia\u0142em go mniej. Teraz mog\u0119 realizowa\u0107 wi\u0119ksze projekty. W zesz\u0142ym roku pr\u00f3bowa\u0142em prowadzi\u0107 vlogi naukowe z wyjazd\u00f3w, a w tym roku planuj\u0119 zacz\u0105\u0107 tworzy\u0107 d\u0142u\u017csze, bardziej regularne tre\u015bci na YouTube.<\/span><\/p>\n
\n<\/span>Jaki jest Tw\u00f3j najbli\u017cszy cel? W co obecnie inwestujesz najwi\u0119cej czasu? Jak wygl\u0105daj\u0105 Twoje plany?<\/b><\/span><\/h2>\nM\u00f3j najbli\u017cszy cel to przede wszystkim rozw\u00f3j newslettera. Nie chc\u0119 by\u0107 zale\u017cny od algorytm\u00f3w. Chcia\u0142bym,\u00a0 \u017ceby odbiorca, kt\u00f3ry chce zobaczy\u0107 moj\u0105 tre\u015b\u0107 mia\u0142 gwarancj\u0119, \u017ce j\u0105 dostanie.\u00a0 Druga du\u017ca rzecz to rozw\u00f3j mojej dzia\u0142alno\u015bci offline \u2013 od ko\u0144c\u00f3wki zesz\u0142ego roku coraz cz\u0119\u015bciej prowadz\u0119 interaktywne, nieco zabawowe wyk\u0142ady naukowe. Coraz bardziej ci\u0105gn\u0105 mnie tak\u017ce d\u0142u\u017csze tre\u015bci \u2013 my\u015bl\u0119, \u017ce w najbli\u017cszym czasie faktycznie mocno rusz\u0119 z YouTubem.\u00a0<\/span><\/b><\/p>\n
\n<\/span>Jak w Twojej opinii radz\u0105 sobie polscy tw\u00f3rcy tre\u015bci naukowych? Ile ich jest i jaka jest jako\u015b\u0107 tre\u015bci, kt\u00f3re tworz\u0105?\u00a0<\/b><\/span><\/h2>\nUwa\u017cam, \u017ce wci\u0105\u017c jest du\u017co przestrzeni dla tw\u00f3rc\u00f3w naukowych, mimo \u017ce rynek, zw\u0142aszcza na YouTube, jest ju\u017c bardzo merytoryczny. Dzia\u0142aj\u0105 tam tw\u00f3rcy tacy jak Dawid My\u015bliwiec (Uwaga Naukowy Be\u0142kot), Kasia Gandor czy Nauka To Lubi\u0119, kt\u00f3rzy tworz\u0105 tre\u015bci na najwy\u017cszym poziomie, opieraj\u0105c si\u0119 na solidnym researchu. Ich materia\u0142y dor\u00f3wnuj\u0105 jako\u015bci\u0105 produkcjom realizowanym w du\u017cych zagranicznych studiach.<\/span><\/p>\nUwa\u017cam, \u017ce rynek tw\u00f3rc\u00f3w popularyzuj\u0105cych nauk\u0119 w Polsce jest ju\u017c bardzo profesjonalny, ale wci\u0105\u017c pozostaje wiele przestrzeni do rozwoju. Je\u015bli mi uda\u0142o si\u0119 przez cztery lata, wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego czasu troch\u0119 przy okazji i po godzinach, zbudowa\u0107 du\u017ce konta na TikToku, Instagramie, a teraz tak\u017ce na Facebooku, to oznacza, \u017ce ta nisza istnieje. Ludzie naprawd\u0119 chc\u0105 zdobywa\u0107 wiedz\u0119, a niestety cz\u0119sto jest ona wype\u0142niana przez pseudonaukowc\u00f3w i tre\u015bci, kt\u00f3re niekoniecznie s\u0105 oparte na solidnych fundamentach naukowych. Rynek w Polsce jest spory, ale patrz\u0105c na rynek ameryka\u0144ski, widz\u0119, \u017ce tam tw\u00f3rcy naukowi tworz\u0105 ju\u017c w\u0142asne studia produkcyjne i sieci kana\u0142\u00f3w. Podobnie jak w Polsce Friz zebra\u0142 swoj\u0105 ekip\u0119, tak ameryka\u0144scy tw\u00f3rcy naukowi \u0142\u0105cz\u0105 si\u0142y i rozwijaj\u0105 ca\u0142e uniwersa.\u00a0 Jak Bracia Green, kt\u00f3rzy zaczynaj\u0105c jako YouTuberzy naukowi, stworzyli ogromne firmy, mn\u00f3stwo kana\u0142\u00f3w YouTube i kursy dla student\u00f3w.<\/span><\/p>\nSam mam marzenie, aby w najbli\u017cszych kilku latach stworzy\u0107 nowoczesn\u0105, profesjonaln\u0105 redakcj\u0119 naukow\u0105 tworz\u0105c\u0105 g\u0142\u00f3wnie tre\u015bci wideo. Uwa\u017cam, \u017ce w Polsce brakuje takich inicjatyw. Wierz\u0119, \u017ce ta luka wkr\u00f3tce zostanie wype\u0142niona.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rozmawiamy z Konradem Skotnickim, znanym jako Doktor z Tik Toka, popularyzatorem nauki i autorem ksi\u0105\u017cki \u201e111 fakt\u00f3w, kt\u00f3re zniszcz\u0105 twoje wyobra\u017cenie o \u015bwiecie\u201d. Posiada doktorat z chemii i specjalizuje si\u0119 w naukach \u015bcis\u0142ych, kosmosie, edukacji klimatycznej oraz ekologii. Jego filmy w anga\u017cuj\u0105cy i przyst\u0119pny spos\u00f3b pomagaj\u0105 tysi\u0105com os\u00f3b lepiej zrozumie\u0107 skomplikowane zagadnienia naukowe. Jak zacz\u0119\u0142a […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2953,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-2946","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historie-tworcow"],"better_featured_image":{"id":2953,"alt_text":"","caption":"","description":"","media_type":"image","media_details":{"width":2166,"height":2214,"file":"2025\/04\/UTF-8doktor_z_tiktoka-3-e1745853767334.jpg","filesize":249197,"sizes":{"medium":{"file":"UTF-8doktor_z_tiktoka-3-e1745853767334-293x300.jpg","width":293,"height":300,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":14459,"source_url":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/UTF-8doktor_z_tiktoka-3-e1745853767334-293x300.jpg"},"large":{"file":"UTF-8doktor_z_tiktoka-3-e1745853767334-1002x1024.jpg","width":1002,"height":1024,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":77371,"source_url":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/UTF-8doktor_z_tiktoka-3-e1745853767334-1002x1024.jpg"},"thumbnail":{"file":"UTF-8doktor_z_tiktoka-3-e1745853767334-150x150.jpg","width":150,"height":150,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":7512,"source_url":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/UTF-8doktor_z_tiktoka-3-e1745853767334-150x150.jpg"},"medium_large":{"file":"UTF-8doktor_z_tiktoka-3-e1745853767334-768x785.jpg","width":768,"height":785,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":51395,"source_url":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/UTF-8doktor_z_tiktoka-3-e1745853767334-768x785.jpg"},"1536x1536":{"file":"UTF-8doktor_z_tiktoka-3-e1745853767334-1503x1536.jpg","width":1503,"height":1536,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":154049,"source_url":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/UTF-8doktor_z_tiktoka-3-e1745853767334-1503x1536.jpg"},"2048x2048":{"file":"UTF-8doktor_z_tiktoka-3-e1745853767334-2004x2048.jpg","width":2004,"height":2048,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":251684,"source_url":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/UTF-8doktor_z_tiktoka-3-e1745853767334-2004x2048.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"1.4","credit":"","camera":"ILCE-7SM3","caption":"","created_timestamp":"1740403281","copyright":"","focal_length":"35","iso":"400","shutter_speed":"0.002","title":"","orientation":"0","keywords":[]}},"post":2946,"source_url":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/UTF-8doktor_z_tiktoka-3-e1745853767334.jpg"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2946","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2946"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2946\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3116,"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2946\/revisions\/3116"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2953"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/UTF-8doktor_z_tiktoka-3-e1745853767334-1002x1024.jpg\")
<\/p>\n