A przecie\u017c niekt\u00f3re \u201cb\u0142\u0119dy\u201d sprawiaj\u0105, \u017ce nasz j\u0119zyk si\u0119 rozwija.Osobi\u015bcie wol\u0119 u\u017cywa\u0107 okre\u015ble\u0144 typu \u201cinnowacje j\u0119zykowe\u201d albo \u201cformy wykraczaj\u0105ce poza normy j\u0119zykowe\u201d. Dzi\u0119ki nim mo\u017cemy spokojniej rozmawia\u0107 o wpadkach j\u0119zykowych. Oczywi\u015bcie s\u0105 b\u0142\u0119dy, kt\u00f3re ra\u017c\u0105 i kt\u00f3re trudno zaakceptowa\u0107, ale od jednoznacznie negatywnego okre\u015blenia \u201cb\u0142\u0105d\u201d ch\u0119tnie bym odesz\u0142a.<\/span><\/p>\nCzyli co, mo\u017cemy ju\u017c wszyscy machn\u0105\u0107 r\u0119k\u0105 na to, jak m\u00f3wimy?<\/b><\/p>\n
Dzi\u015b w przestrzeni publicznej – mam tu na my\u015bli przede wszystkim social media – m\u00f3wi i pisze niemal ka\u017cdy. Powoduje to, \u017ce j\u0119zyk do tej pory zarezerwowany dla relacji prywatnych, staje si\u0119 j\u0119zykiem publicznym. Na przyk\u0142ad ten u\u017cywany przez influencer\u00f3w na instastories jest absolutnie j\u0119zykiem prywatnym. Gdyby to by\u0142a polszczyzna staranna i kwiecista, ludzie by nas nie ogl\u0105dali, by\u0142oby to dla nich zbyt m\u0119cz\u0105ce\u2026<\/span><\/p>\nAle ca\u0142y czas bardzo wielu Polak\u00f3w chce dba\u0107 o poprawno\u015b\u0107 j\u0119zykow\u0105. Niejeden to by i krew za to przela\u0142. Niedawno z okazji Mi\u0119dzynarodowego Dnia J\u0119zyka Ojczystego opublikowa\u0142am post, w kt\u00f3rym napisa\u0142am, \u017ce w to \u015bwi\u0119to \u017cycz\u0119 nam pokoju i dystansu, i tego, \u017ceby\u015bmy przestali si\u0119 tak wzajemnie hejtowa\u0107 za to, \u017ce pope\u0142niamy jakie\u015b wpadki j\u0119zykowe. Rozmawiajmy o tym, ale kulturalnie, na Boga! Nie obrzucajmy si\u0119 najgorszymi wyzwiskami. Walka o poprawno\u015b\u0107 jest w porz\u0105dku, ale zachowajmy zdrowy rozs\u0105dek.<\/span><\/p>\nW zasadzie poza ochrzanem w internecie za \u201cb\u0142\u0119dy\u201d j\u0119zykowe nic nie grozi.<\/b><\/p>\n
Co wi\u0119cej, s\u0105 osoby, kt\u00f3re twierdz\u0105, \u017ce ka\u017cda forma niemieszcz\u0105ca si\u0119 w normie jest uzasadniona. I w zasadzie jest to prawda. Na przyk\u0142ad mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 \u201cw\u0142anczam\u201d, je\u015bli tylko mamy na to ochot\u0119, prawda? Ka\u017cdy mo\u017ce m\u00f3wi\u0107 jak chce i nikt nas za to w wi\u0119zieniu nie zamknie. Ale jest te\u017c co\u015b takiego jak sumienie j\u0119zykowe, kt\u00f3re ka\u017ce nam dba\u0107 o poprawne formy. Bo je\u017celi przyjmiemy, \u017ce jaka\u015b forma, kt\u00f3ra wykracza poza norm\u0119 j\u0119zykow\u0105, jest poprawna, to zaraz pojawi si\u0119 inna, kt\u00f3ra te\u017c wykracza. I w imi\u0119 czego jej nie akceptowa\u0107? W ko\u0144cu b\u0119dzie ich tyle, \u017ce powstanie chaos. Ostatecznie przestaniemy si\u0119 rozumie\u0107.<\/span><\/p>\nTo oczywi\u015bcie odleg\u0142e zagro\u017cenie, mo\u017ce ma\u0142o prawdopodobne, ale istniej\u0105ce. Wi\u0119c ja bym k\u0142ad\u0142a nacisk na to, \u017ceby znale\u017a\u0107 z\u0142oty \u015brodek. Nie ogranicza\u0107 si\u0119 tylko do superpoprawnych form. Trzeba by\u0107 otwartym na innowacje j\u0119zykowe. Pami\u0119ta\u0107, \u017ce j\u0119zyk musi si\u0119 zmienia\u0107, by m\u00f3g\u0142 nad\u0105\u017ca\u0107 za otaczaj\u0105cym nas \u015bwiatem.<\/span><\/p>\nAle dobrze jest jednocze\u015bnie zwraca\u0107 uwag\u0119 na to, o kt\u00f3re formy warto dba\u0107 ze wzgl\u0119du cho\u0107by na szacunek do tradycji, zasad j\u0119zykowych, do kultury j\u0119zyka polskiego. No i ze wzgl\u0119du na sumienie j\u0119zykowe. I to jest kwestia indywidualna – nikt tu niczego nie narzuca. Ka\u017cdy z nas b\u0119dzie musia\u0142 decydowa\u0107 sam, jak co\u015b zapisa\u0107. Czy ju\u017c u\u017cy\u0107 formy funkcjonuj\u0105cej w j\u0119zyku potocznym, czy jeszcze nie wypada? Ostro\u017cnie podchodzi\u0107 do zmian czy by\u0107 t\u0105 zmian\u0105? To my kszta\u0142tujemy ten j\u0119zyk.<\/span><\/p>\nLudzie cz\u0119sto wspominaj\u0105 o j\u0119zykoznawcach, kt\u00f3rzy co\u015b nam nakazuj\u0105 albo czego\u015b zakazuj\u0105. Tymczasem j\u0119zykoznawca niczego nie ka\u017ce. J\u0119zykoznawca jedynie informuje o tym, co si\u0119 mie\u015bci w normie. Czasem co\u015b zasugeruje, opowie o tendencjach, kt\u00f3re martwi\u0105, zaapeluje o co\u015b, ale to my, jako u\u017cytkownicy j\u0119zyka, ka\u017cdego dnia podejmujemy decyzje, co z tym zrobi\u0107.<\/span><\/p>\nKto jest istotniejszy: j\u0119zykoznawca czy u\u017cytkownicy j\u0119zyka?<\/b><\/p>\n
Oczywi\u015bcie, \u017ce u\u017cytkownicy. J\u0119zykoznawcy nie s\u0105 wyroczniami. Ich rola jest bardzo wa\u017cna i potrzebna, ale nie maj\u0105 takiej mocy, by decydowa\u0107 o tym, co si\u0119 dzieje w j\u0119zyku. O tym, jak brzmi w danym momencie j\u0119zyk, decydujemy my, \u201czwykli\u201d ludzie. Podam przyk\u0142ad: co z tego, \u017ce jaki\u015b j\u0119zykoznawca by\u0142by przeciwnikiem angielskich zwrot\u00f3w w j\u0119zyku informatycznym, skoro s\u0105 one tam du\u017co bardziej naturalne ni\u017c polskie? Pr\u00f3ba spolszczania tego j\u0119zyka by\u0142aby niepraktyczna, mog\u0142aby wprowadzi\u0107 zam\u0119t. Wi\u0119c u\u017cytkownicy z w\u0142asnej woli decyduj\u0105 si\u0119 na pozostanie przy zapo\u017cyczeniach.<\/span><\/p>\nGdzie umiejscowi\u0142aby\u015b wi\u0119c rol\u0119 specjalisty od j\u0119zyka?<\/b><\/p>\n
Specjalista od j\u0119zyka stara si\u0119 nad\u0105\u017ca\u0107 za tym, co si\u0119 w tym j\u0119zyku dzieje, opisywa\u0107 go na bie\u017c\u0105co, wychwytywa\u0107 tendencje, informowa\u0107 o zagro\u017ceniach, o szkodliwych modach. No i j\u0119zykoznawcy tworz\u0105 s\u0142owniki, tyle \u017ce one zawsze b\u0119d\u0105 nieco sp\u00f3\u017anione, nieaktualne z bardzo prostej przyczyny: zmiany w j\u0119zyku zachodz\u0105 zbyt dynamicznie. Zanim wi\u0119c j\u0119zykoznawca napisze t\u0119 swoj\u0105 ceg\u0142\u0119, zredaguje j\u0105, wydrukuje i wyda, to j\u0119zyk b\u0119dzie ju\u017c w nieco innym miejscu. Tu lepiej dzia\u0142a internet, czyli np. Obserwatorium J\u0119zykowe Uniwersytetu Warszawskiego – katalog nowych s\u0142\u00f3w, do kt\u00f3rych ka\u017cdy mo\u017ce dorzuci\u0107 wyraz od siebie wraz z jego definicj\u0105.<\/span><\/p>\nJest te\u017c ca\u0142a grupa wyraz\u00f3w pochodz\u0105cych z j\u0119zyka angielskiego, kt\u00f3re ci\u0119\u017cko zast\u0105pi\u0107 nawet, gdyby si\u0119 chcia\u0142o. Na przyk\u0142ad przymiotnik \u201cawkwardny\u201d.<\/b><\/p>\n
Tak, albo \u201ccringe\u201d. Niby mo\u017cna znale\u017a\u0107 odpowiedniki, ale nie b\u0119d\u0105 one mia\u0142y dok\u0142adnie tego samego \u0142adunku emocjonalnego czy znaczeniowego, co \u201corygina\u0142y\u201d. J\u0119zyk angielski, kt\u00f3ry na podstawowym poziomie zna chyba wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas, jest zarazem precyzyjny i szerszy emocjonalnie. J\u0119zyk polski niby te\u017c posiada mn\u00f3stwo przymiotnik\u00f3w, kt\u00f3re okre\u015blaj\u0105 to, jak si\u0119 czujemy, ale nierzadko jest tak, \u017ce te wyrazy kr\u0105\u017c\u0105 wok\u00f3\u0142 tego, o co rzeczywi\u015bcie nam chodzi. A s\u0142owo z j\u0119zyka angielskiego trafia \u201cw dziesi\u0105tk\u0119\u201d. Dlatego nie dziwi\u0119 si\u0119, \u017ce czasem wszyscy si\u0119gamy po anglicyzm. Czasem emocje tkwi\u0105ce w komunikacie\u00a0 s\u0105 wa\u017cniejsza ni\u017c elegancja, a nawet poprawno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\nDotyczy to zreszt\u0105 r\u00f3wnie\u017c polskich okre\u015ble\u0144. Na przyk\u0142ad \u201ctylko i wy\u0142\u0105cznie\u201d to pleonazm, ale brzmi dobitniej ni\u017c samo \u201ctylko\u201d, albo samo \u201cwy\u0142\u0105cznie\u201d. I zn\u00f3w stajemy przed wyborem: czy wyrazi\u0107 si\u0119 dobitniej, czy te\u017c mo\u017ce poprawniej? Jestem zwolenniczk\u0105 tego, \u017ceby wyra\u017ca\u0107 si\u0119 dobitniej, bo podstawowym celem rozmowy jest skuteczna komunikacja. J\u0119zyk ma by\u0107 narz\u0119dziem s\u0142u\u017c\u0105cym do tego, \u017ceby\u015bmy mogli skutecznie si\u0119 ze sob\u0105 porozumie\u0107. Je\u015bli wi\u0119c chcemy powiedzie\u0107 co\u015b i pleonazm mo\u017ce nam przyj\u015b\u0107 z pomoc\u0105, to skorzystajmy z niego, czemu nie? Przecie\u017c ka\u017cdy ich czasem u\u017cywa. Ka\u017cdy czasem powie: \u201cci\u0119ta riposta\u201d albo \u201ckopn\u0105\u0107 nog\u0105\u201d. Kiedy\u015b reagowa\u0142am na to do\u015b\u0107 agresywnie: jak to \u201ekopn\u0105\u0107 nog\u0105\u201d? A czym innym mo\u017cesz kopn\u0105\u0107? Obecnie nie mam z tym \u017cadnego problemu.<\/span><\/p>\nWracaj\u0105c na chwil\u0119 do zapo\u017cycze\u0144: wydaje mi si\u0119, \u017ce Polacy maj\u0105 coraz wy\u017csz\u0105 tolerancj\u0119 na korzystanie z nich. Jest na przyk\u0142ad taki raper Schafter, kt\u00f3rego pomys\u0142 na teksty polega na p\u0142ynnym przechodzeniu pomi\u0119dzy j\u0119zykiem polskim i angielskim, na przyk\u0142ad: \u201cBody kit w mojej foreign whip, gasoline, \/ Jestem ’03 albo ’96, pal\u0119 nicotine\u201d.<\/b><\/p>\n
A pami\u0119tasz Natasz\u0119 Urba\u0144sk\u0105 i jej singiel \u201cRolowanie\u201d z 2014?<\/span><\/p>\nTen z teledyskiem nakr\u0119conym w toalecie?<\/b><\/p>\n
Tak, ona tam mi\u0119dzy innymi liza\u0142a umywalk\u0119. I dosta\u0142o jej si\u0119 wtedy za ten teledysk, ale te\u017c za tekst, kt\u00f3ry zosta\u0142 napisany na podobnym patencie:<\/span><\/p>\n\u201cWielki mi big deal,
\n<\/span>After czy before.
\n<\/span>Podni\u00f3s\u0142 mi si\u0119 flow,
\n<\/span>Face demolation.
\n<\/span>We\u017a mnie na dancefloor,
\n<\/span>Zrobi\u0119 ci hardcore,
\n<\/span>Tamten to asshole,
\n<\/span>Zero temptation\u201d.<\/span><\/p>\nDzi\u015b by to nie by\u0142o nic dziwnego.<\/b><\/p>\n
No w\u0142a\u015bnie!. Co wi\u0119cej, obecnie w komentarzach pod teledyskiem ludzie pisz\u0105, \u017ce dzi\u015b \u201cRolowanie\u201d by\u0142oby hitem, a Urba\u0144ska wypu\u015bci\u0142a t\u0119 piosenk\u0119 zwyczajnie za wcze\u015bnie. Obecnie podobnie bawi si\u0119 s\u0142owem nie tylko Schafter, lecz tak\u017ce np. Mery Spolsky. Osobom, kt\u00f3rym takie zabiegi przeszkadzaj\u0105, chcia\u0142abym powiedzie\u0107, \u017ce takich rdzennie s\u0142owia\u0144skich s\u0142\u00f3w mamy stosunkowo niewiele. Kiedy\u015b m\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce od 3 do 5 procent. Ostatnio przeczyta\u0142am, \u017ce 30 procent. Nawet wyraz \u201ccebula\u201d jest zapo\u017cyczony! Czym zatem w tym kontek\u015bcie jest \u201cczysta polszczyzna\u201d?<\/span><\/p>\nDo tego dochodz\u0105 jeszcze zmiany, kt\u00f3rymi w \u015bwiadomy spos\u00f3b modyfikujemy j\u0119zyk dla grup wykluczonych. Sami zainteresowani doradzaj\u0105 na przyk\u0142ad, \u017ceby zrezygnowa\u0107 ze s\u0142owa \u201cniepe\u0142nosprawny\u201d i zast\u0105pi\u0107 je \u201cosob\u0105 z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105\u201d.<\/b><\/p>\n
To jest niekiedy trudne. Bo z jednej strony \u015brodowiska os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 unikaj\u0105 s\u0142owa \u201cniepe\u0142nosprawny\u201d, ale gdy nagra\u0142am na ten temat film, napisa\u0142 do mnie widz, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142, \u017ce on chce by\u0107 nazywany \u201cniepe\u0142nosprawnym\u201d.<\/span><\/p>\nMy\u015bl\u0119, \u017ce trzeba przede wszystkim na ten temat otwarcie rozmawia\u0107. Wybiera\u0107 formy, kt\u00f3re s\u0105 nam bli\u017csze, ale by\u0107 te\u017c otwartym na to, \u017ce inni mog\u0105 to odbiera\u0107 inaczej. Uwa\u017cam, \u017ce okre\u015blenie \u201cosoba z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105\u201d jest lepsze, bo podkre\u015bla podmiotowo\u015b\u0107. M\u00f3wi\u0105c tak, informujemy jedynie, \u017ce w\u015br\u00f3d wielu cech, kt\u00f3re dany cz\u0142owiek posiada, jest te\u017c niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107. Nie jest ona jednak dominuj\u0105ca. W ten spos\u00f3b nie szufladkujemy tych ludzi. Ale je\u015bli spotkam kogo\u015b, kto powie mi: \u201cWol\u0119 by\u0107 niepe\u0142nosprawnym ni\u017c osob\u0105 z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105\u201d, to to uszanuj\u0119.\u00a0<\/span><\/p>\nInnym przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 ta bardziej aktualna sprawa – czyli \u201cw Ukrainie\u201d czy \u201cna Ukrainie\u201d. Do tej pory m\u00f3wili\u015bmy \u201cna Ukrainie\u201d, \u201cna S\u0142owacji\u201d, \u201cna Bia\u0142orusi\u201d. Bo taki by\u0142 zwyczaj j\u0119zykowy. Jechali\u015bmy \u201cna Bia\u0142oru\u015b\u201d tak jak \u201cna Mokot\u00f3w\u201d albo \u201cna Lubelszczyzn\u0119\u201d. Mog\u0142o to wynika\u0107 z tego, \u017ce te kraje by\u0142y nam bliskie lub – co bardziej prawdopodobne – z faktu, \u017ce traktowali\u015bmy je jako tereny nieb\u0119d\u0105ce odr\u0119bnymi pa\u0144stwami. Wbrew pozorom to nie jest nowy temat. On by\u0142 poruszany, ale przez niewielkie grupy ludzi, przez j\u0119zykoznawc\u00f3w. Je\u015bli dzi\u015b wraca, to by\u0107 mo\u017ce przyszed\u0142 czas, \u017ceby\u015bmy je\u017adzili DO S\u0142owacji, DO Ukrainy i tak dalej. Teraz, kiedy trwa wojna, szczeg\u00f3lnie mocno przyda si\u0119 podkre\u015blanie – tak\u017ce w warstwie j\u0119zykowej – pa\u0144stwowo\u015bci, odr\u0119bno\u015bci i niepodleg\u0142o\u015bci Ukrainy.<\/span><\/p>\nKonserwaty\u015bci cz\u0119sto uwa\u017caj\u0105, \u017ce j\u0119zyk jest ju\u017c zastyg\u0142\u0105 form\u0105, z kt\u00f3rej nie mo\u017cna niczego odj\u0105\u0107 ani doda\u0107. Wi\u0119c ani nie przestan\u0105 m\u00f3wi\u0107 \u201cMurzyn\u201d, ani nie zaczn\u0105 u\u017cywa\u0107 dukaizm\u00f3w czy feminatyw\u00f3w.<\/b><\/p>\n
Moim zdaniem to bardzo niebezpieczna postawa. Puryzm j\u0119zykowy to czysty radykalizm, a ja staram si\u0119 w \u017cyciu ucieka\u0107 od radykalizm\u00f3w. Jestem do\u015b\u0107 liberalna, je\u015bli chodzi o zmiany w j\u0119zyku. Dla mnie to \u017cywa tkanka, kt\u00f3ra ci\u0105gle si\u0119 zmienia. Je\u015bli b\u0119dziemy traktowa\u0107 j\u0119zyk jak sztywn\u0105 konstrukcj\u0119, to przestanie on spe\u0142nia\u0107 swoj\u0105 funkcj\u0119. Czyli za nami nie nad\u0105\u017cy. Stanie si\u0119 niewystarczaj\u0105cy. Moim zdaniem to bardzo niebezpieczne.<\/span><\/p>\nJak to wygl\u0105da na \u015bwiecie?<\/b><\/p>\n
R\u00f3\u017cnie. Francuzi na przyk\u0142ad s\u0105 mocno zafiksowani na punkcie swojego j\u0119zyka, staraj\u0105 si\u0119 tworzy\u0107 w\u0142asne odpowiedniki angielskich wyraz\u00f3w zamiast korzysta\u0107 z zapo\u017cycze\u0144. No ale w\u0142a\u015bnie – pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe okre\u015blenia, j\u0119zyk si\u0119 rozwija. To jedyna droga, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cemy obra\u0107, \u017ceby nie zrobi\u0107 sobie po pewnym czasie krzywdy.<\/span><\/p>\nSkoro ju\u017c wyszli\u015bmy za granic\u0119, to porozmawiajmy o globalnym zjawisku, jakim s\u0105 serwisy spo\u0142eczno\u015bciowe. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich, np. Facebook, ma ustawione filtry na konkretne wyrazy, za kt\u00f3re mo\u017cna dosta\u0107 bana. Chodzi tu zw\u0142aszcza o mow\u0119 nienawi\u015bci. Co o tym my\u015blisz? Przeciwnicy takiego rozwi\u0105zania twierdz\u0105, \u017ce to sytuacja, w kt\u00f3rej zagraniczna korporacja wchodzi i usuwa z j\u0119zyka codziennego jaki\u015b wyraz.<\/b><\/p>\n
Nie usuwa z j\u0119zyka, lecz z pewnej przestrzeni. Ja jako youtuberka nie ukrywam, \u017ce robi\u0119 to samo – na moim kanale jest lista zakazanych s\u0142\u00f3w. Je\u015bli kto\u015b u\u017cyje \u201csuki\u201d albo \u201czdziry\u201d to trafia do spamu i ja go stamt\u0105d nie wyci\u0105gam. Bo po co mam to czyta\u0107? Nawet nie chce mi si\u0119 tego usuwa\u0107 r\u0119cznie, nie mam na to ani ochoty, ani czasu.<\/span><\/p>\nFacebook ma tak samo – przy takiej liczbie u\u017cytkownik\u00f3w nie m\u00f3g\u0142by pozwoli\u0107 sobie na odpowiedni\u0105 liczb\u0119 moderator\u00f3w. Rozumiem to cho\u0107by z biznesowego punktu widzenia. Natomiast nie wydaje mi si\u0119, \u017ceby Facebook mia\u0142 znacz\u0105cy wp\u0142yw na to, jak m\u00f3wimy poza Facebookiem. Tu wi\u0119kszy wp\u0142yw maj\u0105 dziennikarze, edukatorzy, ludzie wypowiadaj\u0105cy si\u0119 w mediach i j\u0119zykoznawcy.<\/span><\/p>\nTyle, \u017ce niemal wszystkie osoby publiczne posiadaj\u0105 profile w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Arty\u015bci czy dziennikarze porozumiewaj\u0105 si\u0119 ze swoimi odbiorcami na co dzie\u0144 g\u0142\u00f3wnie za ich po\u015brednictwem. Je\u015bli kto\u015b taki zrezygnuje z wulgarnego okre\u015blenia z obawy przed banem, to to ju\u017c jest realny wp\u0142yw na j\u0119zyk i na to, co przeczytaj\u0105 tysi\u0105ce odbiorc\u00f3w.<\/b><\/p>\n
Ale to jest moim zdaniem bro\u0144 obosieczna. Bo sko\u0144czy\u0107 si\u0119 to mo\u017ce tym, \u017ce ludzie z przekory b\u0119d\u0105 danego s\u0142owa u\u017cywali.<\/span><\/p>\nCzy czujesz presj\u0119 na sobie? \u017be ty szczeg\u00f3lnie robi\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w nie powinna\u015b?<\/b><\/p>\n
Oczywi\u015bcie! Ca\u0142y czas. Zw\u0142aszcza w trakcie wywiad\u00f3w na \u017cywo jestem bardzo zestresowana. No i to dzia\u0142a w drug\u0105 stron\u0119 – ja stresuj\u0119 ludzi. Niedawno w kawiarni us\u0142ysza\u0142am od mojej rozm\u00f3wczyni, \u017ce ona m\u00f3wi przy mnie \u201cgorzej\u201d ni\u017c zazwyczaj, bo si\u0119 stresuje. To jest dla mnie trudne, przecie\u017c nie jestem \u017cadn\u0105 profesork\u0105 ani j\u0119zykoznawczyni\u0105. Nie chc\u0119 na nikogo w ten spos\u00f3b dzia\u0142a\u0107!\u00a0<\/span><\/p>\nA wkurza ci\u0119, gdy ludzie na twoim fanpage\u2019u poprawiaj\u0105 si\u0119 wzajemnie?<\/b><\/p>\n
Tak, czasem pisz\u0105: \u201cPopraw si\u0119, nie m\u00f3w tak, bo Paulina ju\u017c o tym wspomina\u0142a\u00a0 w tym i tym filmie. Komentujesz na takim fanpage\u2019u, wi\u0119c mo\u017ce troch\u0119 szacunku dla autorki\u201d\u2026 A wiesz, \u017ce kiedy\u015b powsta\u0142a praca naukowa na m\u00f3j temat?<\/span><\/p>\nO!<\/b><\/p>\n
I autorka tej pracy zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 na to, \u017ce nie poprawiam komentuj\u0105cych, cho\u0107\u00a0 oni pope\u0142niaj\u0105 mn\u00f3stwo b\u0142\u0119d\u00f3w. A skoro prowadz\u0119 tak\u0105 stron\u0119, to powinnam im to wypomina\u0107.<\/span><\/p>\nO matko, przy twoich zasi\u0119gach to by\u0142by pe\u0142en etat!<\/b><\/p>\n
To po pierwsze. Po drugie, ludzie by mnie za to znienawidzili. Oni mnie ogl\u0105daj\u0105 w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce nie znaj\u0105 wszystkich zasad i chc\u0105 si\u0119 czego\u015b dowiedzie\u0107. A nie po to, \u017cebym ich ochrzania\u0142a. Poza tym niekt\u00f3rzy nie s\u0105 w stanie pisa\u0107 w pe\u0142ni poprawnie, mog\u0105 mie\u0107 dysleksj\u0119 albo s\u0105 osobami niedowidz\u0105cymi\u2026 Wi\u0119c uwa\u017cam, \u017ce by\u0142oby to z wielu powod\u00f3w bardzo z\u0142e.\u00a0<\/span><\/p>\nA w og\u00f3le lubisz poprawia\u0107 ludzi publicznie?<\/b><\/p>\n
Nie! Je\u015bli ju\u017c, to w wiadomo\u015bci prywatnej. Publiczne poprawianie mo\u017ce spowodowa\u0107 jedynie wkurzenie i pr\u00f3b\u0119 odparcia ataku. Nie spotka\u0142am jeszcze osoby, kt\u00f3ra nauczy\u0142aby si\u0119 czego\u015b, b\u0119d\u0105c \u0142ajan\u0105 za pope\u0142nienie b\u0142\u0119du. Wtedy cz\u0142owiek si\u0119 broni, nie jest otwarty na spokojny dialog. Moim zdaniem zawsze nale\u017cy zachowa\u0107 kultur\u0119 i spok\u00f3j. Co nam po znajomo\u015bci poprawnej polszczyzny, je\u015bli przy okazji jeste\u015bmy chamami?<\/span><\/p>\nNo i zdarza si\u0119,\u00a0\u017ce kto\u015b kogo\u015b poprawia i, pisz\u0105c\u00a0 komentarz pe\u0142en uwag, sam pope\u0142nia b\u0142\u0105d. To jest straszne!\u00a0<\/span><\/p>\nTego poprawiania by\u0107 mo\u017ce uczy szko\u0142a. Jak oceniasz polsk\u0105 edukacj\u0119 pod k\u0105tem podej\u015bcia do j\u0119zyka? Wiesz, dyktanda\u2026<\/b><\/p>\n
Nie znosi\u0142am dyktand! Stres wynikaj\u0105cy z konieczno\u015bci szybkiego podj\u0119cia decyzji sprawia\u0142, \u017ce najcz\u0119\u015bciej pope\u0142nia\u0142am b\u0142\u0105d. By\u0142a to wed\u0142ug mnie jaka\u015b forma opresji. Nie jestem wi\u0119c fank\u0105 dyktand. No i w og\u00f3le nie jestem admiratork\u0105 szko\u0142y, w kt\u00f3rej siedzisz i wiernie s\u0142uchasz nauczyciela. Jestem zwolenniczk\u0105 przekazywania wiedzy w taki spos\u00f3b, \u017ce przy okazji pobudzane s\u0105 emocje, wchodzimy w obszary kreatywne. Na przyk\u0142ad poprawno\u015b\u0107 j\u0119zykow\u0105 mo\u017cemy \u0107wiczy\u0107 pisz\u0105c wiersz lub\u00a0 piosenk\u0119.<\/span><\/p>\nTo wszystko robi\u0142am na studiach, ale w trakcie zaj\u0119\u0107 dodatkowych. By\u0142am z\u0142a na to, \u017ce najlepsze, najbardziej rozwijaj\u0105ce rzeczy robi\u0119 dopiero po maturze i to jeszcze w ramach godzin nadobowi\u0105zkowych, p\u0142atnych, na kt\u00f3re nie wszyscy mogli sobie pozwoli\u0107. Uwa\u017cam, \u017ce przede wszystkim dzieci powinny mie\u0107 dost\u0119p do takich rozwijaj\u0105cych zaj\u0119\u0107. No ale to by si\u0119 wi\u0105za\u0142o z totaln\u0105 reform\u0105 szkolnictwa, na kt\u00f3r\u0105 chyba nas jako spo\u0142ecze\u0144stwa nie sta\u0107. Czasem, gdy s\u0142ucham, co si\u0119 dzieje z polsk\u0105 szko\u0142\u0105 i jakie s\u0105 plany na przysz\u0142o\u015b\u0107, to ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce nie mam dzieci.<\/span><\/p>\nSama dystansujesz si\u0119 od innych znanych specjalist\u00f3w od j\u0119zyka, profesor\u00f3w Bralczyka czy Miodka. M\u00f3wisz,\u00a0\u017ce nie jeste\u015b akademiczk\u0105, tylko prost\u0105 youtuberk\u0105 i jedyne, co robisz, to zbierasz og\u00f3lnie dost\u0119pn\u0105 wiedz\u0119 od j\u0119zykoznawc\u00f3w i podajesz j\u0105 dalej. Od paru lat jednak sama wydajesz ksi\u0105\u017cki na temat j\u0119zyka – czy uwa\u017casz, \u017ce ten fakt ci\u0119 jako\u015b nobilitowa\u0142?<\/b><\/p>\n
Co\u015b w tym jest! Podam przyk\u0142ad: gdy uczniowie podczas ustnej matury powo\u0142ywali si\u0119 na m\u00f3j film, by\u0142o to gorzej oceniane przez komisj\u0119 ni\u017c gdy powo\u0142ywali si\u0119 na moj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Bo za ksi\u0105\u017ck\u0105 stoi wydawnictwo, kto\u015b mi wi\u0119c zaufa\u0142, no i sprawdzi\u0142, co tam napisa\u0142am. Poza tym jest to konkretna publikacja, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cemy znale\u017a\u0107 w bibliotekach. Mo\u017ce by\u0107 zatem tak, \u017ce przez \u015brodowiska szkolno-uczelniane zacz\u0119\u0142am by\u0107 traktowana lepiej, w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki ksi\u0105\u017cce. Sta\u0142am si\u0119 autork\u0105, a nie jedynie t\u0105 pani\u0105 od filmik\u00f3w. Moja ksi\u0105\u017cka pojawi\u0142a si\u0119 te\u017c na li\u015bcie lektur, kt\u00f3re mia\u0142 przeczyta\u0107 ucze\u0144 startuj\u0105cy w olimpiadzie przedmiotowej. To robi\u0142o wra\u017cenie!<\/span><\/p>\nAle czy mnie to jako\u015b pozycjonuje wy\u017cej jako tw\u00f3rczyni\u0119? Chyba nie. Zreszt\u0105, um\u00f3wmy si\u0119, by\u0142 taki czas, gdy ka\u017cdy youtuber wydawa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119. Nie by\u0142am tu \u017cadnym wyj\u0105tkiem.\u00a0<\/span><\/p>\nPlanujesz dalsze publikacje?<\/b><\/p>\n
Tak, chcia\u0142abym co\u015b wyda\u0107 w 2023 roku z okazji swojego dziesi\u0119ciolecia na YouTubie. Chcia\u0142abym podsumowa\u0107 t\u0119 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. I niewykluczone, \u017ce wydam j\u0105 samodzielnie, bez pomocy wydawnictwa.<\/span><\/p>\nCo ci\u0119 najbardziej kusi w self-publishingu?<\/b><\/p>\n
Okre\u015blenie \u201ckusi\u201d nie jest najlepsze, bo zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, z jakim ogromem pracy to si\u0119 wi\u0105\u017ce. Oczywist\u0105 zalet\u0105 jest pe\u0142na kontrola nad projektem. Wydawanie w modelu tradycyjnym pozbawia ci\u0119 cz\u0119\u015bci decyzji – na przyk\u0142adu wyboru papieru. Niby g\u0142upia sprawa, a okazuje si\u0119 niekiedy kluczowa. Albo korekta – najpierw si\u0119 na co\u015b umawiasz, a p\u00f3\u017aniej okazuje si\u0119, \u017ce ksi\u0105\u017cka jest nie do ko\u0144ca sprawdzona. Niestety\u00a0 r\u00f3\u017cne tego typu do\u015bwiadczenia na swoim koncie mam i jestem na takim etapie, \u017ce trudno by\u0142oby mi w pe\u0142ni zaufa\u0107 komu\u015b z zewn\u0105trz.<\/span><\/p>\nU ciebie jakiekolwiek b\u0142\u0119dy j\u0119zykowe czy liter\u00f3wki ra\u017c\u0105 trzy razy bardziej.<\/b><\/p>\n
Tak! Z tego w\u0142a\u015bnie wzgl\u0119du na korekt\u0119 musz\u0119 zwraca\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 i starannie dobiera\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy maj\u0105 si\u0119 ni\u0105 zaj\u0105\u0107. Mam nadziej\u0119, \u017ce w tym wywiadzie nie pojawi si\u0119 za du\u017co wpadek (\u015bmiech).<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"– J\u0119zykoznawcy nie s\u0105 wyroczniami. Ich rola jest bardzo wa\u017cna i potrzebna, ale nie maj\u0105 takiej mocy, by decydowa\u0107 o tym, co si\u0119 dzieje w j\u0119zyku. O tym, jak brzmi w danym momencie j\u0119zyk, decydujemy my, \u201czwykli\u201d ludzie. Podam przyk\u0142ad: co z tego, \u017ce jaki\u015b j\u0119zykoznawca by\u0142by przeciwnikiem angielskich zwrot\u00f3w w j\u0119zyku informatycznym, skoro s\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1740,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-1739","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historie-tworcow"],"better_featured_image":{"id":1740,"alt_text":"Paulina Miku\u0142a","caption":"","description":"","media_type":"image","media_details":{"width":2042,"height":1135,"file":"2022\/07\/Paulina-Mikula_FEB-2019_17295_kompresja-e1658351486339.jpg","filesize":278780,"sizes":{"medium":{"file":"Paulina-Mikula_FEB-2019_17295_kompresja-e1658351486339-300x167.jpg","width":300,"height":167,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":6951,"source_url":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Paulina-Mikula_FEB-2019_17295_kompresja-e1658351486339-300x167.jpg"},"large":{"file":"Paulina-Mikula_FEB-2019_17295_kompresja-e1658351486339-1024x569.jpg","width":1024,"height":569,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":61466,"source_url":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Paulina-Mikula_FEB-2019_17295_kompresja-e1658351486339-1024x569.jpg"},"thumbnail":{"file":"Paulina-Mikula_FEB-2019_17295_kompresja-e1658351486339-150x150.jpg","width":150,"height":150,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":4333,"source_url":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Paulina-Mikula_FEB-2019_17295_kompresja-e1658351486339-150x150.jpg"},"medium_large":{"file":"Paulina-Mikula_FEB-2019_17295_kompresja-e1658351486339-768x427.jpg","width":768,"height":427,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":34746,"source_url":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Paulina-Mikula_FEB-2019_17295_kompresja-e1658351486339-768x427.jpg"},"1536x1536":{"file":"Paulina-Mikula_FEB-2019_17295_kompresja-e1658351486339-1536x854.jpg","width":1536,"height":854,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":142670,"source_url":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Paulina-Mikula_FEB-2019_17295_kompresja-e1658351486339-1536x854.jpg"},"post-thumbnail":{"file":"Paulina-Mikula_FEB-2019_17295_kompresja-e1658351486339-640x480.jpg","width":640,"height":480,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":35943,"source_url":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Paulina-Mikula_FEB-2019_17295_kompresja-e1658351486339-640x480.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"8","credit":"","camera":"Canon EOS 6D","caption":"","created_timestamp":"1551282240","copyright":"","focal_length":"50","iso":"100","shutter_speed":"0.008","title":"","orientation":"1","keywords":[]}},"post":1739,"source_url":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Paulina-Mikula_FEB-2019_17295_kompresja-e1658351486339.jpg"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1739","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1739"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1739\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1744,"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1739\/revisions\/1744"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1740"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1739"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1739"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1739"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"Paulina](\"https:\/\/imker.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Paulina-Mikula_FEB-2019_17295_kompresja-e1658351486339-300x167.jpg\")
<\/p>\n